Πολιτισμός

εκθέσεις

 Ίδρυμα «Ιωσήφ και Εσθήρ Γκανή»

1821-2021

‘’ Με αυτούς Οδηγούς, προχωράμε…’’

 


Δημήτρης Τσιρογιάννης (χαρακτικό 2020)
Ζωσιμαία Σχολή

Έκθεση Ζωγραφικής, Γλυπτικής και Χαρακτικής προσωπογραφιών

Ηπειρωτών Ευεργετών και Λογίων.

Είναι καταγεγραμμένη η γενική  αποδοχή   της  συμβολής  των Ιωαννίνων  και της Ηπείρου  κατά  την  προεπαναστατική  περίοδο , της  γόνιμης   προπαρασκευής   της    μεγαλειώδους  εξεγέρσεως για την  απελευθέρωση   της   χώρας  το 1821 , που τα 200  χρόνια  της  γιορτάζουμε  οι  Έλληνες  το  2021.  Το ιστορικό  φαινόμενο του Ευεργετισμού , ο Ηπειρωτικός Διαφωτισμός , η Λογιοσύνη  , οι Σχολές των  Ιωαννίνων   συνέβαλαν  αποφασιστικά  στον  απελευθερωτικό  αγώνα  κατά των Τούρκων. «.. Πρόλογος της  Έπαναστάσεως  τού  1821 είναι τά περί τά τέλη τής παρελθούσης  καί   τάς  άρχάς  τής ένεστώσης  έκατονταετηρίδας  γενόμενα έν  Ήπείρω…» , όπως επεσήμανε  ο  Α. Βαλαωρίτης.

Αυτός  είναι  και  ο στόχος της  συμμετοχής του Ιδρύματος  « Ιωσήφ  και  Εσθήρ  Γκανή »  στις  γιορτές  με την  ομαδική  έκθεση   ζωγραφικής  ,  γλυπτικής  και  χαρακτικής  στους   χώρους   του    και  με  την  έκδοση  του  ημερολογίου  του 2021.  Να  υπενθυμίσει  και να  τιμήσει   την   τεράστια  σημασία  και  συμβολή   της περιοχής μας στην απελευθέρωση της χώρας  .

« [….] πό τν  χρόνων , καθ’ ος  τόν δέκατον βδομον αἰῶνα  ρχόμενον    συμμετοχή   το  πισκόπου  Σεραφείμ  ες  τήν  πανάστασιν  το  Σκυλλοσόφου  πήνεγκε  τόν  μαρτυρικόν  μέν ατο  θάνατον ,  τήν στέρησιν  δέ  τν  προτέρων  προνομίων   τν  ωαννίνων , ν τι  καί  μόνον  δέν  δυνήθη  νφαιρέσ  τούς  ωαννίτας    κυρίαρχος, τήν περί τήν  μπορίαν  διατριβήν . Ο μποροι  πλούτουν ,  καί ο πλούσιοι  προήγοντο  κπολιτιζόμενοι , καί  το  κπολιτισμο  κείνου    γνοτάτη  κδήλωσις  ενε  πιδειχθεσα  προστασία   καί   διάδοσις   τς   παιδείας.  Διά  ταύτης  κορυφή τς πείρου  ,  τά  ωάννινα  κενα  , περί  ν  δικαίως  λεγεν   Βύρων,  τι  περεχον  πάντων  τν  λοιπν  λλήνων  καί  ατν  τι  τν  κατοίκων  τν  θηνν , κατά  τήν  νάπτυξιν   καί   τήν  γνότητα  τς   διαλέκτου  ,  κατέστησαν ληθές  κέντρον  λληνικς  φιλομαθείας […]. πό το  δεκάτου  βδόμου  αἰῶνος   μεσοντος  διηνεκς  δέν  παύει  πλήν    επί  βραχύ , κατά τούς  πολυθορύβους  τς  παναστάσεως  χρόνους ,   δρυσις ,   συντήρησις  ,   οκοδόμησις  σχολν  ν  ωαννίνοις . ’Ονομαστν   διδασκάλων   το   γένους   χορεία    κοσμε    τν  σχολν  κείνων   τάς  δρας ,  καί  πό   τν  ωαννίνων  πληρο  τά   τα   το  λληνικο    φήμη    φωτίζουσι   τήν  διάνοιαν  τν  λλήνων    α συγγραφαί  το    Σουγδουρ  καί  τν  Μπαλάνων ,  Εγενίου  το  Βουλγάρεως καί  το  Ψαλίδα , ν  τό  ργον  δέν  παυσαν  συνεχίζοντες  μέχρι  τν  καθ’   μς  χρόνων [….] . Γκιούμας  καί    Ζώης  Καπλάνης  , ο   Ζωσιμάδαι   καί ο   Μαροτσαι ,   Ζιούκας   καί  τόσοι   λλοι   ενε ο μεγάλοι  εεργέται ,  οτινες   θεώρησαν  τό  χρμά των  νκον  ες  τήν  θνικήν   κπαίδευσιν  τς  πείρου  μλλον   ες  αυτος [ …]» (Σπυρίδωνος Λάμπρου, Λόγος πρός ΄Ηπειρώτας τς 17.01.1892 ν τ   κκλησί  τς  Χρυσοσπηλαιωτίσσης  πανηγυριζομένης    πό  τν  πειρωτν  τς  ορτς  το  νεομάρτυρος  γίου  Γεωργίου).

Έτσι τα  Ιωάννινα   παρουσιάζουν   λαμπρή   πνευματική   παράδοση   αιώνων.  Υπήρξαν το σημαντικότερο    κέντρο   του  Νεοελληνικού  Διαφωτισμού .Τα   Ιωάννινα  διέπρεψαν  με  τις   Σχολές τους οι  οποίες    κατέχουν   στην  ιστορία  των  γραμμάτων  αναμφισβήτητα την πρώτη θέση.  Ήδη από  τις  αρχές  και   κατά  την  διάρκεια  του 13ου αι.  αναφέρονται η  Ίδρυση  στο νησί της Παμβώτιδος  Σχολών στη  μονή  Αγίου  Νικολάου  του  επονομαζόμενου   Σπανού από τον  οικονόμο  Ιωαννίνων  Μιχαήλ   Φιλανθρωπηνό     και με  ενέργειες  του Ιωαννίτη  Αθανάσιου Παπούλα ως αρχιμανδρίτη  και   ηγούμενο   Αβακούμ   στη   μονή   Μεθοδάτων  η  Ελεούσας  η  Αβακούμειος  Σχολή   ,  αλλά   και  αργότερα  «. .στη  μονή  εν  τω φρουρίω ».   Στις  Σχολές  αυτές   διατηρήθηκε   η Ελληνική παιδεία   και  η  Λόγια  παράδοση.  Από  τα  μέσα  του 17ου.αιων.  ιδρύθηκαν  από   τους  Ηπειρώτες  Ευεργέτες  , επηρεασθέντες   από  τον  Ευρωπαϊκό   Διαφωτισμό   αλλά   κυρίως  από  την   φιλοπατρία  τους  ,  νέες   Σχολές  στα  Ιωάννινα   όπως    η   Επιφάνιος   Σχολή  η   Μικρά  ( 1648 – 1742  )    ,  η Σχολή   Εμ.  Γκιόνμα  η   Μεγάλη  η  Πρώτη  Σχολή (1677  - 1723 ) ,  η  Μαρούτσειος  η   Μαρουτσαία   Σχολή ( 1742 - 1797 )  , η   Καπλάνειος  ( Σχολή 1705 – 1805 ) ,  η   Μπαλάνειος   Σχολή   ( 1723 - 1821 )  , η  Ζωσιμαία   Σχολή  (1828 )  κ.α . Είναι   μνημεία ήθους και  φιλοπατρίας .

Οι Σχολές  ιδρύθηκαν  και  λειτούργησαν  με  χρήματα  των  Ευεργετών , κυρίως εμπόρων  της   εποχής .  Ιδρυτές   τους  ο Ηγούμενος  Επιφάνιος  , ο Μάνος  Γκιούμας,  ο Σίμων  και  ο  Λάμπρος  Μαρούτσης  , ο  Ζώης Καπλάνης , οι  μεγαλώνυμοι   Ζωσιμάδες   και  τόσοι άλλοι σημαντικοί Ευεργέτες και  πνευματικοί  άνθρωποι.  Στις  Σχολές αυτές  δίδαξαν  σεβάσμια ονόματα αοιδίμων  ανδρών . Λογιώτατοι  άνδρες    και  συγγραφείς διάσημοι  ήταν και οι  μαθητές   των Σχολών .  Οραματιστές  της  ελευθερίας  ,  οι    επιφανέστεροι   πνευματικοί πολίτες   της  εποχής  με   πανευρωπαική    αναγνώριση , ξεχωριστοί  διανοητές  , οι διδάσκαλοι του ΄Εθνους   όπως : ο Σπ. Τριανταφύλλου  ,  Λέων Γλυκύς , ο  Μιχαήλ -  Μελέτιος  Μήτρου  , ο  Παρθ.  Κατζιούλης  , ο   Μπαλάνος   Βασίλειος ,  ο Βησ. Μακρής , ο  Γ. Σουγουρδής  , ο Μεθοδιος   Ανθρακίτης, ο Νικ.  Ζερζούλης ,   ο Αν. Παπαβασιλείου ,  ο Αθανάσιος   Ψαλλίδας , ο  Ιωάννης Βηλαράς ,  ο  Μπαλάνος  Βασιλόπουλος  , ο Σπ.  Μανάρης  , ο Ευγ. Βούλγαρης ,  ο Λάμπρος   Φωτιάδης ,   ο  Νεόφυτος  Δούκας , ο  Ιωάννης   Βηλαράς  , ο  Αν. Σακελλαρίου ,  ο.Γ. Κρανάς  η  Αίσωπος , ο  Π. Αραβαντινός , ο Γ. Καλούδης  κ.α . Εμπνευσμένοι ΄Ελληνες , πνευματικές φυσιογνωμίες    , στοχαστές , που   όχι  μόνο  δίδαξαν  αλλά   και  το  τεράστιο  συγγραφικό  τους   έργο    διδάσκονταν   σε  όλα τα   μήκη  και   τα   πλάτη   των   γνωστών   στην   τότε   Ευρώπη  επιστημονικών   κέντρων .Οι φράσεις   «..όσοι  έχρημάτισαν   Έλληνες   συγγραφείς   ύπήρξαν  ή   Ίωαννίται   ή  μαθητές   τής  τών   Ίωαννίνων  Σχολής » όπως  και  η αντίστοιχη του Ν. Δούκα «….έκ  τών σχολείων των  Ίωαννίνων  έξερρύησαν ΄ρύακες  ίκανοί  νά ποτίσωσι τήν διψώσαν Έλλάδα ….»  αποτυπώνουν   μία ιστορική πραγματικότητα..    Τα συγγράματά   τους , κείμενα  της  Ελληνικής   γραμματείας  ,    εκδόθηκαν  κυρίως στη Βενετία από εκδοτικά καταστήματα ,  από    οίκους  ,  επιχειρήσεις   παιδείας ,   Γιαννιωτών  όπως  των  Νικ.  Γλυκύ ,  Δημ. Θεοδοσίου , Νικ.  Σάρου κ.α . 

Μερικούς   από τους  Ευεργέτες  και  τους Λόγιους αυτούς     γιατί  η παρουσίαση όσων  θα  επιθυμούσαμε    ήταν   ανέφικτη   λόγω  του   μεγάλου  αριθμού τους  σε συνδυασμό με  τις   αντικειμενικές   λειτουργικές   δυνατότητες του  Ιδρύματος  -  ανέλαβαν  να  απεικονίσουν  στα     έργα τους    Γιαννιώτες   σημαντικοί   ζωγράφοι  ,  γλύπτες ,  χαράκτες ,   οι  περισσότεροι των  οποίων  ζουν   και   εργάζονται   στα    Γιάννινα . Συμπολίτες  μας  , που  αποδέχθηκαν   με   χαρά  και  χωρίς  αντάλλαγμα   την  πρόταση   -   πρόσκληση   του Ιδρύματος .  Δημιούργησαν  με  σκοπό αυτά   τα  έργα  να   εκτεθούν  σε  μία   ομαδική  έκθεση   στους  χώρους   του    στο πλαίσιο  των  εκδηλώσεων   για  τα   200   χρόνια     ελεύθερης   χώρας  με  τίτλο  «  Με  αυτούς οδηγούς , προχωράμε…».  Είναι  ίσως  η  πρώτη   φορά   που  τόσοι   Γιαννιώτες , σημαντικοί   καλλιτέχνες   έθεσαν   στη   διάθεση    της   κοινής   προσπάθειας  το  ταλέντο τους. Οι   καλλιτέχνες   τους    οποίους    ευχαριστεί    θερμά   το  Ίδρυμα    είναι   με   αλφαβητική  σειρά  οι :  Βλαχοπούλου  Μιράντα  , Γκαλτέμης Χριστόδουλος,  Γκοντού Ελένη  , Γούση Δήμητρα ,  Κέλλης   Αντώνης ,  Λάμπρου Χρήστος  ,  Λιτσοπούλου   Μαρία , Μήτσης Γιώργος, Μπενάκη    Άννα  ,  Ναυρόζογλου  Λένα  , Νουτσοπούλου Πέννυ ,  Σέλιος  Οδυσσέας  , Σταύρου Βασίλειος , Τσιούρης  Γεώργιος , ΄Εφη Χλίτσιου  . Επίσης  ευχαριστούμε   τους   κορυφαίους  Γιαννιώτες  γλύπτες μας   Κώστα  Καζάκο ,  Θόδωρο  Παπαγιάννη  ,  Νίτσα Παπακώστα  , Κυριάκο Ρόκο ,  οι  οποίοι  δώρισαν η δάνεισαν  στο   Ίδρυμα  γλυπτά   έργα   τους   , που  κοσμούν  δημόσιους    και   ιδιωτικούς  χώρους   της   περιοχής  μας  ,  καθώς και  τον  χαράκτη -  γλύπτη   Δημήτρη  Τσιρογιάννη    , που φιλοτέχνησε τη  Ζωσιμαία Σχολή.

Στην  προσπάθεια  αυτή  του Ιδρύματος  βασική είναι  η   συνδρομή  δύο  διακεκριμένων ανθρώπων της  επιστήμης, δύο  συμπολιτών  μας   και  φίλων   του  Ιδρύματος , που  πρόθυμα  δέχθηκαν  την  πρόσκλησή  του  και  προλογίζουν την  έκθεση .Είναι  ο  Παναγώτης  Νούτσος  , Ομότιμος  Καθηγητής  της    Κοινωνικής  και Πολιτικής  Φιλοσοφίας  του  Πανεπιστημίου   Ιωαννίνων και  τ. Αντιπρύτανης και  ο  Καθηγητής  της  Ιστορίας   της     Φιλοσοφίας   του   Πανεπιστημίου   Ιωαννίνων  και   Πρόεδρος  της  Ελληνικής   Φιλοσοφικής   Εταιρείας  Κωνσταντίνος  Πέτσιος    .Στα  κείμενά τους    εδράζεται  η    προσπάθεια   του  Ιδρύματος .  Είναι  τα  κείμενα   που  με  τον   πλέον   έγκυρο   επιστημονικό    τρόπο   επιβεβαιώνουν , τεκμηριώνουν   την  ιστορική  ταύτιση   των  εννοιών   αυτών  ως   ιστορικών   γεγονότων με τον τόπο  μας. Τους ευχαριστώ ιδιαίτερα.

                                      Ναπολέων Μάργαρης

                       Πρόεδρος του Ιδρύματος

    


Βασίλης Στάυρου (κάρβουνο ακρυλικό 2020)
    
Μπαλάνος  Βασιλόπουλος 1694 –1760

       


Άννα Μπενάκη (λάδι σε μουσαμά 2020)
Νικόλαος Ζωσιμάς  1758 - 1842

   


Αντώνης Κέλλης (μολύβι, χρωματιστά μολύβια σε χαρτί 2020)
Κωνσταντίνος  Ζάππας. 1814 – 1892

   

Διάρκεια έκθεσης: 15.07.2020 – 30.06.2021

Ίδρυμα «Ιωσήφ και Εσθήρ Γκανή».

Σούτσου 26  Τηλέφωνο:2651036517  Email: idrymagani@gmail.com

Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα έως Παρασκευή 9.00πμ έως 14.00μμ 

Κάθε Τετάρτη απόγευμα: 6.00 μμ έως 9.00 μμ.

    

    

      αριθμός επισκεπτών